ANH EM HÒA THUẬN: CUỘC ĐỜI CHÌM XUỐNG
1
Hệ thống vân tay hộ khẩu của đồn công an được đưa vào sử dụng từ năm 2011, trước năm 2011 không có cơ sở dữ liệu vân tay.
Tôi nhận được điện thoại từ đồn công an, vội vàng từ tỉnh khác quay về nơi đăng ký hộ khẩu.
Mang theo giấy xác nhận phẫu thuật thẩm mỹ do bệnh viện cung cấp cùng bản gốc chứng minh nhân dân, tôi đến đồn công an để làm căn cước mới, tiện thể đổi tên.
Trong suốt quá trình làm thủ tục, tôi đều rất rụt rè, co ro.
Sợ bị cảnh sát phát hiện.
Tôi không phải người này.
Mà là người đã bị chính “người này” giết chết.
Tất cả mọi chuyện, phải bắt đầu từ năm 2005.
1.
Năm 2005, bố tôi bị ngã chzc khi đang làm việc trên cao.
Công ty bồi thường 500.000 tệ, cộng thêm tiền phúng viếng tang lễ và tiền tiết kiệm trong nhà, gia đình tôi bỗng có trong tay 600.000 tệ.
600.000 tệ thời đó không phải là con số nhỏ, đủ để mua hai căn hộ hai phòng khoảng 70m².
Nhưng nhà tôi có hai anh em, nên mẹ tôi suy tính rất lâu, cuối cùng vẫn quyết định dùng 450.000 tệ mua một căn hộ ba phòng 120m².
Sau đó lại lấy 100.000 trong số 150.000 còn lại đưa cho anh trai tôi đi làm ăn.
Anh tôi bỏ học từ cấp hai, mấy năm đó cứ lang thang ngoài xã hội. Đến năm 21 tuổi thì vào làm phụ bếp ở một nhà hàng, làm 6 năm cũng học được chút nghề.
Thế là anh đi tìm mặt bằng khắp nơi, mua sắm bàn ghế, định mở một quán miến nấu.
Cứ như vậy, tôi tiếp tục quay lại trường đại học học luật, mẹ tôi đi làm ở nhà máy, còn anh tôi mở quán.
…
Sau khi quay lại trường, ở cùng bạn bè thì lúc đông vui không thấy gì, nhưng đến đêm khuya yên tĩnh lại dễ bật khóc.
Tôi luôn cảm thấy bố mình có thể chưa chzc, chỉ là trốn đi đâu đó thôi. Có lẽ ông muốn tạo bất ngờ cho chúng tôi, hoặc có nỗi khổ nào đó — nói chung là ông chỉ đang trốn đi thôi.
Không ngờ suy nghĩ đó, nhiều năm sau lại xảy ra với chính tôi.
…
Ban đầu tôi suy sụp một thời gian, nhưng nhanh chóng quay lại cuộc sống bình thường.
2.
Ở đại học, xa gia đình, con người ta rất dễ quên đi nhiều chuyện.
Nên khi nghỉ đông về nhà, vừa ra khỏi ga tàu, lên xe buýt đi khoảng sáu bảy trạm, tôi bỗng nhận ra nhà mình đã chuyển đi rồi.
Rồi từ ký ức mua nhà mới, kéo theo ký ức về cái chzc của bố, cả người bỗng trống rỗng.
Tôi kéo vali, đeo ba lô, đi vào khu chung cư mới, lấy chìa khóa, mở cửa, lên tầng bốn, mở khóa, bước vào nhà.
Nghĩ một chút, rồi vẫn đổi cách gọi:
“Mẹ, con về rồi.”
Mẹ tôi lúc đó đang ở trong bếp, nồi áp suất kêu xì xì, chắc không nghe thấy.
Tôi tùy tiện tìm một đôi dép vừa chân, bước vào nhà, nhìn quanh căn nhà mua xong mà chưa ở được mấy ngày, thấy rất xa lạ.
Đi đến phòng ăn, tôi thấy trên tường treo di ảnh của bố.
Đó là ảnh chụp sau khi bố mất, vẻ mặt lạnh lùng, nghiêm nghị, đôi mắt vốn đỏ, sau này đã chỉnh thành màu trắng.
Tôi đi tới, lấy ba nén hương, châm lửa, cắm vào lư hương.
Đứng vái ba lần, quỳ lạy ba lần, rồi đứng dậy vái thêm ba lần.
Sau đó nhìn chằm chằm vào di ảnh của bố.
“Bố, con về rồi.”
…
Đến bữa tối, anh tôi vẫn chưa về, trên bàn chỉ có tôi và mẹ.
Tôi tò mò hỏi:
“Anh con đâu rồi?”
Mẹ nói:
“Quán miến của anh con làm ăn rất tốt, nó không rảnh chút nào.”
Nói thật, tôi hơi bất ngờ. Lúc đó tôi chỉ biết học, chưa hiểu làm ăn kiếm tiền thế nào, nên hỏi:
“Vậy mỗi tháng anh ấy kiếm được bao nhiêu?”
Mẹ đếm ngón tay tính:
“Một bát miến bán 5 tệ, chi phí 3 tệ, lãi 2 tệ. Một ngày bán được 600 bát, một tháng là 18.000 bát. Trừ tiền thuê nhà, điện nước và thuê hai người làm, mỗi tháng vẫn kiếm được hơn 20.000.”
Trong khi lương mẹ tôi lúc đó sau khi trừ bảo hiểm cũng chỉ có 3.000 tệ.
Tôi cúi đầu, lúc đó mới hiểu quán đó kiếm tiền thế nào, trong lòng bắt đầu thấy may mắn.
3.
Buổi tối, tôi ở phòng học thuộc “Luật Vật quyền”, khoảng 10 giờ anh tôi mới về.
Vừa về đã chạy vào phòng tôi.
Người đầy mồ hôi, tay cầm một chiếc điện thoại nội địa cũ.
Tôi quay lại nhìn một cái rồi tiếp tục học.
Anh thì lắc lắc chiếc điện thoại trước mặt tôi, rồi đặt cái “cạch” lên sách.
“Em trai, xem anh mua cho mày này, thích không?”
Tôi tưởng là của anh, không ngờ lại mua cho tôi.
Tôi lập tức cầm lên xem, còn chơi được game rắn săn mồi.
“Cảm ơn anh.”
Anh xoa đầu tôi, cười chất phác:
“Học cho tốt, sau này làm thẩm phán lớn hay luật sư lớn, làm rạng danh gia đình. Anh không làm phiền mày nữa, anh đi tắm đây.”
Nói xong anh đi ra ngoài, tiện tay đóng cửa lại.
Tôi nhìn chiếc điện thoại, nhất thời không biết nói gì.
Anh hơn tôi 7 tuổi, bố mẹ đặt tên anh là Lục Hữu, còn tôi là Lục Cung — lấy ý “anh em hòa thuận”.
Hồi nhỏ anh hay batnat tôi, tính nóng, b ỏ h ọ c, suốt ngày đ á n h n h a u, uống r ư ợ u, đ á n h b ạ c.
Khi đó cả nhà đều nghĩ anh sớm muộn gì cũng hỏng.
Không ngờ bây giờ lại quay đầu hoàn toàn.
…
Sau đó gần Tết, anh cũng đóng cửa nghỉ.
Trong bữa cơm tất niên, anh nói với mẹ:
“Mẹ, quán làm ăn tốt, mỗi tháng kiếm được nhiều. Hay là mình mua luôn mặt bằng đó đi, đỡ phải trả tiền thuê. Lỡ chủ nhà thấy mình làm ăn tốt rồi đuổi đi thì chuyển chỗ khác sẽ không tốt như vậy nữa.”
Mẹ thấy có lý, hỏi:
“Vậy con định làm sao?”
“Con hỏi rồi, chủ nhà bán 200.000. Nhà mình có bao nhiêu?”
“200.000 nhiều quá, nhà mình nhiều nhất chỉ có 70.000.”
“Không đủ.”
“Vậy chờ thêm mấy tháng nữa, làm ăn tốt thế này thì 200.000 cũng nhanh thôi.”
Tôi không nói gì, chỉ ăn cơm.
Nhưng lúc đó, anh tôi đề nghị:
“Mẹ, hay thế chấp nhà đi, vay 300.000.”
Tôi giật mình, lo lắng:
“Rủi ro quá lớn.”
Anh vẫn kiên quyết:
“Nhỡ chủ nhà học được hết rồi đuổi con thì sao?”
Mẹ tôi cũng thấy có lý.
Một việc kiếm 20–30 nghìn mỗi tháng, đúng là dễ khiến người khác ghen tị.
Thời đó chuyện chủ nhà học lỏm nghề rồi thay người thuê không hiếm.
Cuối cùng mẹ nói:
“Vậy thế chấp nhà… vay 200.000 thôi, đủ mua lại là được.”
Anh gật đầu:
“Được, nghe mẹ.”
Sau Tết, họ thật sự làm như vậy.
Thế chấp nhà, mua mặt bằng, từ đó mỗi tháng gia đình phải trả 2.000 tiền vay.
4.
Sau đó tôi quay lại trường, mỗi tháng anh gửi cho tôi 1.000 tiền sinh hoạt — lúc đó là rất nhiều. Nhờ anh, tôi sống khá thoải mái.
Thỉnh thoảng tôi gọi điện về hỏi tình hình, thường nghe mẹ vui vẻ nói:
“Nhà ổn lắm, quán của anh con làm ăn cực tốt. Nếu không phải mẹ chưa nghỉ hưu, không thể ngắt bảo hiểm, mẹ cũng muốn ra quán phụ.”
“Anh con lại để ý thêm một mặt bằng nữa, chỉ 120.000. Mẹ nghĩ dùng tiền hai tháng kiếm được cộng với tiền tiết kiệm là mua được.”
Tôi hơi do dự hỏi:
“Mua xong thì ai mở quán?”
Mẹ nói:
“Bạn bè anh con trước kia thấy nó kiếm được tiền, đều muốn tham gia. Dù họ không kiếm được nhiều, vẫn phải trả tiền thuê cho anh con, cũng tốt.”
Tôi nghĩ cũng hợp lý — vừa thỏa mãn sĩ diện, vừa tăng thu nhập.
Cứ thế, mỗi tháng kiếm 30–40 nghìn, chưa đến một năm chắc đã lo xong nhà cưới cho anh.
Cuộc sống chắc chắn sẽ ngày càng tốt hơn.
Tôi tin chắc như vậy.
…
Cho đến hè 2006, tôi về nhà, thấy mẹ rõ ràng không vui.
Hỏi mãi, mẹ mới nói:
“Anh con bán cái mặt bằng 120.000 đó rồi, bán được 100.000.”